การเลือกเรียนวิศวกรรมศาสตร์เป็นการตัดสินใจสำคัญที่จะส่งผลต่ออนาคตการทำงานของคุณ หนึ่งในสิ่งที่วิศวกรควรรู้คือเรื่องของใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรม หรือที่หลายคนเรียกกันว่า “ใบ กว. วิศวะ” ซึ่งมีความสำคัญอย่างมากในการประกอบอาชีพวิศวกร ในบทความนี้ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร จะพาคุณไปทำความรู้จักกับใบ กว. กันอย่างละเอียดว่าคืออะไร มีกี่ประเภท ไปจนถึงวิธีการขอใบอนุญาต ครบถ้วนแน่นอน
ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมคืออะไร
ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรม หรือ ใบ กว. วิศวะ คือเอกสารสำคัญที่รับรองว่าผู้ถือใบอนุญาตมีความรู้ความสามารถในการประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม ออกโดยสภาวิศวกร ซึ่งเป็นองค์กรที่ควบคุมการประกอบวิชาชีพวิศวกรรมในประเทศไทย
ซึ่งใบ กว. วิศวะ มีความสำคัญอย่างยิ่งในแง่ของกฎหมายและการประกอบอาชีพ เนื่องจากพระราชบัญญัติวิศวกร พ.ศ. 2542 กำหนดให้ผู้ที่จะประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม ต้องได้รับใบอนุญาตจากสภาวิศวกรแล้วเท่านั้น ดังนั้นการทำงานในตำแหน่งวิศวกรควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาต มีความผิดทางกฎหมาย
ประโยชน์ของการมีใบ กว. วิศวะ
- เพิ่มโอกาสในการได้งานและความก้าวหน้าในอาชีพ เพราะบริษัทและหน่วยงานหลายแห่งกำหนดให้วิศวกรต้องมีใบ กว. เพื่อทำงานในตำแหน่งสำคัญ
- สามารถลงนามในแบบแปลน แผนผัง และเอกสารทางวิศวกรรมได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย เพราะในโครงการก่อสร้างหรืองานวิศวกรรมขนาดใหญ่ ต้องมีการลงนามรับรองแบบโดยวิศวกรที่มีใบอนุญาต
- เพิ่มความน่าเชื่อถือในการปฏิบัติงาน เพราะ ใบ กว. แสดงถึงการรับรองมาตรฐานความรู้และประสบการณ์จากองค์กรวิชาชีพ
- มีสิทธิ์ในการประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมตามที่กฎหมายกำหนด สามารถรับผิดชอบงานวิศวกรรมที่มีผลกระทบต่อความปลอดภัยของสาธารณะได้
- สามารถเปิดบริษัทรับเหมาหรือที่ปรึกษาทางวิศวกรรมได้ เป็นโอกาสในการประกอบธุรกิจส่วนตัวในสายวิศวกรรม
- โอกาสในการทำงานต่างประเทศ เพราะ ใบ กว. สามารถใช้เทียบเคียงกับใบอนุญาตวิชาชีพวิศวกรรมในต่างประเทศได้ในบางกรณี
- การพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง เพราะการรักษาสถานภาพใบอนุญาตต้องมีการเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาวิชาชีพ ทำให้วิศวกรได้เรียนรู้และพัฒนาตนเองอยู่เสมอ
รู้จัก 4 ระดับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรม
ใบ กว. วิศวะ แบ่งออกเป็น 4 ระดับ แต่ละระดับมีขอบเขตการทำงานและความรับผิดชอบที่แตกต่างกัน ดังนี้
1. ภาคีวิศวกร
- ระดับเริ่มต้นสำหรับวิศวกรจบใหม่
- สามารถทำงานภายใต้การกำกับดูแลของวิศวกรระดับสูงกว่า
- คุณสมบัติ: จบการศึกษาระดับปริญญาตรีในสาขาวิศวกรรมที่เกี่ยวข้อง จากสถาบันที่สภาวิศวกรรับรอง
- ขอบเขตงาน: สามารถทำงานวิศวกรรมทั่วไป แต่มีข้อจำกัดในการลงนามรับรองแบบ
- การต่ออายุ: ต้องเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาวิชาชีพตามที่สภาวิศวกรกำหนด
2. ภาคีวิศวกรพิเศษ
- สำหรับผู้ที่ไม่ได้จบการศึกษาด้านวิศวกรรมโดยตรง แต่มีประสบการณ์ทำงานด้านวิศวกรรม
- ต้องสอบความรู้เฉพาะทาง
- คุณสมบัติ: มีประสบการณ์และความรู้ในงานวิศวกรรมเฉพาะด้าน
- ขอบเขตงาน: จำกัดเฉพาะสาขาและลักษณะงานที่ได้รับอนุญาต
- การต่ออายุ: อายุใบอนุญาตตามที่สภาวิศวกรกำหนด ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติและประสบการณ์
3. สามัญวิศวกร
- ระดับกลาง สำหรับผู้มีประสบการณ์ทำงานอย่างน้อย 3 ปี
- สามารถทำงานและลงนามในเอกสารได้อย่างอิสระ
- คุณสมบัติ: ต้องผ่านการเป็นภาคีวิศวกรมาก่อน และมีผลงานที่แสดงความสามารถในการรับผิดชอบงานวิศวกรรม
- ขอบเขตงาน: สามารถรับผิดชอบโครงการขนาดกลางถึงใหญ่ได้
- การต่ออายุ: ต้องแสดงผลงานและเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาวิชาชีพ
4. วุฒิวิศวกร
- ระดับสูงสุด สำหรับผู้มีประสบการณ์ทำงานอย่างน้อย 5 ปีหลังจากเป็นสามัญวิศวกร
- สามารถรับผิดชอบโครงการขนาดใหญ่และซับซ้อนได้
- คุณสมบัติ: ต้องผ่านการเป็นสามัญวิศวกรมาก่อน และมีผลงานโดดเด่นในวิชาชีพ
- ขอบเขตงาน: ไม่มีข้อจำกัด สามารถรับผิดชอบงานวิศวกรรมทุกขนาดและความซับซ้อน
- การต่ออายุ: ต้องแสดงผลงานที่มีคุณภาพสูงและเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง
วิศวะสาขาไหนบ้าง ที่ต้องมีใบ กว. วิศวะ
สาขาวิศวกรรมควบคุมที่ต้องมีใบ กว. วิศวะ ตามที่กำหนดโดยสภาวิศวกร มีดังนี้
- วิศวกรรมโยธา เกี่ยวข้องกับการออกแบบและก่อสร้างอาคาร สะพาน ถนน และโครงสร้างพื้นฐานอื่นๆ
- วิศวกรรมไฟฟ้า ครอบคลุมงานด้านระบบไฟฟ้า การสื่อสาร และอิเล็กทรอนิกส์
- วิศวกรรมเครื่องกล เกี่ยวกับการออกแบบ ผลิต และบำรุงรักษาเครื่องจักรและระบบเชิงกล
- วิศวกรรมอุตสาหการ เน้นการจัดการกระบวนการผลิตและการปรับปรุงประสิทธิภาพในอุตสาหกรรม
- วิศวกรรมเหมืองแร่ เกี่ยวข้องกับการสำรวจ ขุดเจาะ และผลิตแร่ธาตุ
- วิศวกรรมสิ่งแวดล้อม มุ่งเน้นการจัดการและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม
- วิศวกรรมเคมี เกี่ยวกับการออกแบบและควบคุมกระบวนการทางเคมีในอุตสาหกรรม
คณะวิศวกรรมศาสตร์ของหลายมหาวิทยาลัย รวมถึงที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานครมีการเปิดสอนในสาขาวิชาเหล่านี้ โดยหลักสูตรได้รับการรับรองจากสภาวิศวกร ทำให้บัณฑิตสามารถขอรับใบ กว. ได้ทันทีหลังจบการศึกษา สำหรับสาขาวิศวกรรมอื่นๆ ที่ไม่ได้อยู่ในรายการข้างต้น เช่น วิศวกรรมคอมพิวเตอร์ หรือวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์ แม้ไม่จำเป็นต้องมีใบ กว. แต่การมีใบอนุญาตก็เป็นประโยชน์ในการประกอบอาชีพและการพัฒนาวิชาชีพได้ในอนาคต
เรียนจบวิศวะ ไม่ต้องสอบ ก็ขอใบ กว. วิศวะได้ จริงไหม
จริง แต่มีเงื่อนไขว่า ผู้จบการศึกษาจากหลักสูตรที่สภาวิศวกรรับรองปริญญา สามารถขอรับใบอนุญาตระดับภาคีวิศวกรได้โดยไม่ต้องสอบ แต่ต้องมีคุณสมบัติดังนี้
- สำเร็จการศึกษาในหลักสูตรที่สภาวิศวกรรับรองปริญญา ต้องตรวจสอบว่าหลักสูตรที่เรียนได้รับการรับรองจากสภาวิศวกรหรือไม่
- เป็นสมาชิกสภาวิศวกรประเภทสามัญ ซึ่งต้องสมัครเป็นสมาชิกสภาวิศวกรก่อน
- มีหนังสือรับรองการทำงานที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพวิศวกรรมไม่น้อยกว่า 12 เดือน ออกโดย
- ผู้ได้รับใบอนุญาตตั้งแต่ระดับสามัญวิศวกรขึ้นไป ในสาขาวิศวกรรมเดียวกันกับที่ยื่นคําขอ
- ผู้บังคับบัญชาโดยตรงของส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน หรือหน่วยงานของรัฐ ที่เกี่ยวข้องกับการประกอบวิชาชีพวิศวกรรม
- คณบดี หรือ ตำแหน่งอื่นที่เทียบเท่ากันของสถาบันการศึกษา ไม่ว่าจะเป็นสถาบันการศึกษาของรัฐหรือเอกชน
สำหรับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร มีหลักสูตรที่ได้รับการรับรองจากสภาวิศวกร ได้แก่
- หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต (วศ.บ.) สาขาวิชาวิศวกรรมไฟฟ้า (สาขาวิศวกรรมไฟฟ้ากำลัง และสาขาวิศวกรรมไฟฟ้าสื่อสารและอิเล็กทรอนิกส์)
- หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต (วศ.บ.) สาขาวิชาวิศวกรรมโยธา
- หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต (วศ.บ.) สาขาวิชาวิศวกรรมเครื่องกล
- หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต (วศ.บ.) สาขาวิชาวิศวกรรมกระบวนการและอุตสาหการ (สาขาวิศวกรรมกระบวนการ และสาขาวิศวกรรมอุตสาหการและโลจิสติกส์)
สรุปบทความ
ใบ กว. วิศวะ เป็นสิ่งสำคัญสำหรับการประกอบวิชาชีพวิศวกรรม ซึ่งมีทั้งหมด 4 ระดับ ตั้งแต่ภาคีวิศวกรไปจนถึงวุฒิวิศวกร การมีใบอนุญาตนี้จะช่วยเพิ่มโอกาสในการทำงานและความก้าวหน้าในอาชีพ สำหรับผู้ที่กำลังเลือกเรียนวิศวกรรมศาสตร์ ควรพิจารณาเลือกสถาบันที่มีหลักสูตรที่ได้รับการรับรองจากสภาวิศวกร เช่น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร ซึ่งมีหลายหลักสูตรที่ได้รับการรับรอง ทำให้บัณฑิตสามารถขอรับใบ กว. ระดับภาคีวิศวกรได้ทันทีหลังจบการศึกษา โดยไม่ต้องสอบเพิ่มเติม นับเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับการก้าวสู่เส้นทางอาชีพวิศวกรอย่างมั่นคง